สารบัญ
เอกสารที่ DBD ออกให้ตอนจดทะเบียน
เมื่อจดทะเบียนเสร็จ บริษัทจะได้รับเอกสารทางการจาก DBD และกรมสรรพากร มีสี่รายการที่ใช้บ่อยในงานประจำวัน
| เอกสาร | ใช้ทำอะไร |
|---|---|
| หนังสือรับรองบริษัท | รับรองชื่อบริษัท ทุนจดทะเบียน กรรมการ และอำนาจลงนาม ธนาคารและคู่สัญญามักขอดู |
| หนังสือบริคณห์สนธิและข้อบังคับ | กำหนดวัตถุประสงค์ของบริษัทและกติกาภายใน |
| เลขทะเบียนนิติบุคคล | ใช้เปิดบัญชีธนาคารและยื่นเรื่องกับหน่วยงานรัฐ |
| ใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (ถ้าบริษัทจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม) | กรมสรรพากรออกให้หลังจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ใช้ออกใบกำกับภาษี |
เอกสารเหล่านี้ไม่ใช่สิ่งที่บริษัทต้องทำเก็บไว้เอง DBD เป็นผู้จดทะเบียนบริษัท ส่วนทะเบียน ใบหุ้น รายงานการประชุม และงานยื่นประจำปีที่อธิบายต่อไปนี้ บริษัทต้องจัดทำและเก็บเอง
หกรายการที่บริษัทต้องทำและเก็บเอง
ค่าปรับสูงสุดในตารางนี้มาจากพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดเกี่ยวกับห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน ห้างหุ้นส่วนจำกัด บริษัทจำกัด สมาคม และมูลนิธิ พ.ศ. 2499 (พ.ร.บ.ความผิดฯ สำหรับห้าแถวแรก) และพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 (สำหรับงบการเงิน) ค่าปรับของบริษัท บริษัทเป็นผู้จ่าย ส่วนค่าปรับของกรรมการเป็นความรับผิดส่วนตัว หัวข้อค่าปรับอธิบายว่าเมื่อใดจึงใช้
| รายการ | หลักเกณฑ์และกำหนดเวลา | ค่าปรับสูงสุด | ผู้ที่ถูกปรับ |
|---|---|---|---|
| ทะเบียนผู้ถือหุ้น | ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1138 และ 1139 เก็บไว้ที่สำนักงานของบริษัทและเปิดให้ผู้ถือหุ้นตรวจดู ปรับให้ตรงเมื่อมีการโอนหุ้น | 20,000 บาท | บริษัท ส่วนกรรมการปรับได้ไม่เกิน 50,000 บาท เมื่อความผิดเกิดจากคำสั่ง การกระทำ หรือการละเว้นหน้าที่ของกรรมการ |
| ใบหุ้น | ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1127 และ 1128 ทำให้ผู้ถือหุ้นทุกคน | 10,000 บาท | บริษัท |
| ประชุมสามัญผู้ถือหุ้น | ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1171 และ 1175 ประชุมครั้งแรกภายใน 6 เดือนนับจากจดทะเบียน หลังจากนั้นอย่างน้อยทุก 12 เดือน ส่งหนังสือนัดประชุมล่วงหน้าอย่างน้อย 7 วัน (14 วัน ถ้าเป็นมติพิเศษ) | 20,000 บาท กรณีไม่ประชุม และ 20,000 บาท กรณีหนังสือนัดประชุมบกพร่อง | บริษัท ส่วนกรรมการเช่นเดียวกับทะเบียนผู้ถือหุ้น |
| รายงานการประชุม | ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1207 บันทึกการประชุมไว้ในสมุดรายงานการประชุมที่สำนักงานที่จดทะเบียน | 50,000 บาท | กรรมการเท่านั้น |
| บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) | ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1139 ยื่นต่อ DBD ภายใน 14 วันนับจากวันประชุมสามัญ | 10,000 บาท | กรรมการเท่านั้น |
| งบการเงินประจำปี | พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 11 อนุมัติภายใน 4 เดือนนับจากวันสิ้นรอบบัญชี และยื่น DBD ภายใน 1 เดือนนับจากวันอนุมัติ | 50,000 บาท | บริษัทในฐานะผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี คู่มือของ DBD ระบุกรรมการผู้จัดการด้วย |
บางรายการเป็นสมุดและเอกสารที่บริษัทเก็บไว้ที่สำนักงานของตัวเอง บางรายการต้องยื่นต่อหน่วยงานรัฐ สองกลุ่มนี้มักถูกสับสนกัน การยื่นบอจ.5 ต่อ DBD ไม่ได้ใช้แทนสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น
ยื่นบอจ.5 ต่อ DBD แล้ว ก็ยังต้องมีสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น บริษัทต้องมีทั้งสองอย่าง
| เอกสาร | เก็บหรือยื่น | ไปที่ไหน |
|---|---|---|
| ทะเบียนผู้ถือหุ้น | เก็บ | สำนักงานของบริษัท |
| ใบหุ้น | เก็บ | มอบให้ผู้ถือหุ้นคนละใบ |
| สมุดรายงานการประชุม | เก็บ | สำนักงานที่จดทะเบียน |
| บัญชีและเอกสารประกอบการลงบัญชี | เก็บ 5 ปี | บริษัท |
| บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) | ยื่น | DBD ภายใน 14 วันนับจากวันประชุมสามัญ |
| งบการเงินประจำปี | ยื่น | DBD ผ่าน e-Filing ภายใน 1 เดือนนับจากวันอนุมัติ |
หัวข้อต่อไปอธิบายแต่ละรายการและจุดที่มักพลาด
ทะเบียนผู้ถือหุ้น
ทะเบียนบันทึกรายชื่อผู้ถือหุ้นทุกคน ที่อยู่ และจำนวนหุ้นที่ถือ บริษัทเก็บไว้ที่สำนักงานและเปิดให้ผู้ถือหุ้นตรวจดูได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย วันละอย่างน้อยสองชั่วโมง
ทะเบียนต้องตามหุ้นให้ทัน การโอนหุ้นที่ออกเป็นชนิดระบุชื่อต้องทำเป็นหนังสือ มีผู้โอนและผู้รับโอนลงลายมือชื่อ และมีพยานอย่างน้อยหนึ่งคน จนกว่าจะบันทึกชื่อและที่อยู่ของผู้รับโอนลงในทะเบียน การโอนนั้นยังยกขึ้นอ้างต่อบริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ (มาตรา 1129) ทะเบียนที่เขียนครั้งเดียวตอนจดทะเบียนแล้วไม่เคยปรับเป็นช่องว่างที่พบบ่อย
- ไม่เคยทำทะเบียนขึ้นมา
- ไม่ได้ปรับทะเบียนหลังมีการโอนหุ้นหรือออกหุ้นใหม่
- เก็บไว้ที่อื่นที่ไม่ใช่สำนักงานของบริษัท หรือผู้ถือหุ้นขอตรวจดูไม่ได้
ค่าปรับของบริษัทไม่เกิน 20,000 บาท กรรมการอาจถูกปรับไม่เกิน 50,000 บาทด้วย แต่เฉพาะเมื่อความผิดเกิดจากคำสั่งหรือการกระทำของกรรมการเอง หรือจากหน้าที่ที่กรรมการละเว้นไม่ทำ
ใบหุ้น
บริษัททำใบหุ้นให้ผู้ถือหุ้นทุกคน ใบหุ้นระบุชื่อบริษัท เลขที่หุ้น มูลค่าหุ้น จำนวนเงินที่ชำระแล้ว และชื่อผู้ถือ โดยมีกรรมการอย่างน้อยหนึ่งคนลงลายมือชื่อ และประทับตราของบริษัทด้วยถ้าบริษัทมีตรา (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1128) บริษัทคิดค่าธรรมเนียมได้ไม่เกิน 10 บาทต่อใบ
ใบหุ้นมักถูกลืม เพราะบริษัทต้องทำเอง DBD ไม่ได้ออกให้ ควรออกให้เรียบร้อยเมื่อจดทะเบียนเสร็จ และออกใบใหม่ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนมือหุ้น บริษัทที่ไม่ออกใบหุ้นอาจถูกปรับไม่เกิน 10,000 บาท
ประชุมสามัญผู้ถือหุ้นและรายงานการประชุม
บริษัทจำกัดเอกชนต้องจัดประชุมสามัญผู้ถือหุ้นครั้งแรกภายใน 6 เดือนนับจากจดทะเบียน และหลังจากนั้นอย่างน้อยปีละครั้ง ตั้งแต่สิ้นรอบบัญชีแรกเป็นต้นไป การประชุมนี้คือที่ที่ผู้ถือหุ้นอนุมัติงบการเงิน หนังสือนัดประชุมต้องส่งถึงผู้ถือหุ้นทุกคนตามทะเบียน ทางไปรษณีย์ตอบรับหรือส่งมอบด้วยมือ ล่วงหน้าอย่างน้อย 7 วัน หรือ 14 วันถ้าจะเสนอมติพิเศษ ควรดูข้อบังคับของบริษัทด้วย เพราะข้อบังคับอาจกำหนดมากกว่านี้
บริษัทที่ไม่จัดประชุมสามัญ หรือส่งหนังสือนัดประชุมบกพร่อง อาจถูกปรับไม่เกิน 20,000 บาทในแต่ละกรณี
การประชุมและมติต้องบันทึกไว้ในสมุดรายงานการประชุมที่สำนักงานที่จดทะเบียน เมื่อประธานในที่ประชุมลงลายมือชื่อแล้ว รายงานนั้นถือว่าถูกต้อง และผู้ถือหุ้นขอตรวจดูได้ในเวลาทำการ รายงานการประชุมไม่ต้องยื่นต่อ DBD จึงมักรู้ว่าขาดก็ต่อเมื่อมีคนขอดู เช่น ธนาคาร ผู้ซื้อกิจการ หรือผู้สอบบัญชี ค่าปรับในข้อนี้ไม่เกิน 50,000 บาทและกฎหมายกำหนดให้กรรมการรับผิดโดยตรง ไม่ใช่บริษัท
บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5)
กรรมการต้องส่งบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นให้ DBD อย่างน้อยปีละครั้ง ภายใน 14 วันนับจากวันประชุมสามัญ บัญชีนี้ต้องตรงกับทะเบียนผู้ถือหุ้น จึงควรปรับทะเบียนก่อน
ค่าปรับไม่เกิน 10,000 บาทและตกอยู่กับกรรมการ ไม่ใช่บริษัท บริษัทที่กรรมการอยู่ต่างประเทศควรตกลงกันว่าใครเป็นผู้ยื่นบัญชีทุกปี เพราะความรับผิดยังเป็นของกรรมการ
งบการเงินประจำปี
ผู้ถือหุ้นอนุมัติงบการเงินภายใน 4 เดือนนับจากวันสิ้นรอบบัญชี และบริษัทยื่นต่อ DBD ผ่าน e-Filing ภายใน 1 เดือนนับจากวันอนุมัติ ต้องทำทุกปี รวมถึงปีที่ไม่มีรายได้ หากไม่จัดทำหรือไม่ยื่น อาจถูกปรับไม่เกิน 50,000 บาทตามพ.ร.บ.การบัญชี
ไม่มีรายได้ก็ไม่ได้ทำให้หน้าที่เหล่านี้หยุด ประเทศไทยไม่มีสถานะ "บริษัทหยุดพัก" ที่ยกเว้นหน้าที่ บัญชีและงานยื่นประจำปีจึงต้องทำต่อ ดูรายละเอียดในบริษัทไม่มีรายได้ต้องตรวจสอบและยื่นงบการเงินหรือไม่
วันที่และตัวอย่างการนับของรอบบัญชีสิ้นเดือนธันวาคมและเดือนมิถุนายนอยู่ในกำหนดส่งงบการเงินตั้งแต่ปิดงบจนถึงยื่น DBD ถ้าพลาดมาแล้วหนึ่งปีหรือหลายปี ดูขั้นตอนเมื่อส่งงบการเงินล่าช้าหรือขาดหาย ส่วนเช็กลิสต์ปิดงบสิ้นปีอธิบายว่าผู้สอบบัญชีขอเอกสารอะไร
ค่าปรับคิดอย่างไร
ค่าปรับของห้ารายการแรกในตารางอยู่ใน พ.ร.บ.ความผิดฯ พ.ศ. 2499 ตั้งแต่วันที่ 22 มิถุนายน 2566 ความผิดที่มีโทษปรับสถานเดียวในกฎหมายนี้เป็นค่าปรับเป็นพินัย ไม่ใช่โทษปรับทางอาญาอีกต่อไป เพดานค่าปรับยังเท่าเดิม ตัวเลขทุกตัวในบทความนี้เป็นเพดาน จำนวนที่ถูกกำหนดจริงขึ้นกับแต่ละกรณี
สามจุดที่มักเข้าใจคลาดเคลื่อน
- ค่าปรับกรรมการไม่ได้เกิดขึ้นอัตโนมัติทุกรายการ สำหรับทะเบียนผู้ถือหุ้น ใบหุ้น การประชุม และหนังสือนัดประชุม กรรมการถูกปรับเมื่อความผิดเกิดจากคำสั่งหรือการกระทำของกรรมการเอง หรือจากหน้าที่ที่กรรมการละเว้นไม่ทำ
- สำหรับสมุดรายงานการประชุมและบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น กฎหมายระบุกรรมการโดยตรง บริษัทไม่ถูกปรับตามสองมาตรานี้
- งบการเงินอยู่ภายใต้พ.ร.บ.การบัญชี ซึ่งเป็นกฎหมายแยก และมีมาตราค่าปรับของตัวเอง
หน้าที่อื่นที่เริ่มตั้งแต่จดทะเบียน
การจดทะเบียนเริ่มหน้าที่ด้านบัญชีและภาษีของบริษัทด้วย การทำบัญชี การยื่นแบบ และงบการเงินประจำปีอาจเริ่มมีตั้งแต่วันจดทะเบียน แม้บริษัทยังไม่มีรายได้ ในทางปฏิบัติบริษัทต้อง
- เปิดและเก็บบัญชีที่ตรวจย้อนกลับได้ พร้อมเอกสารประกอบการลงบัญชี เป็นเวลา 5 ปีนับจากวันปิดบัญชี
- มีเอกสารรองรับเงินทุนที่ชำระ เงินที่ผู้ถือหุ้นให้บริษัท และค่าใช้จ่ายของบริษัท
- ทบทวนการจดทะเบียนภาษีที่เกี่ยวกับกิจกรรมจริงของบริษัท
- วางขั้นตอนเรื่องใบแจ้งหนี้ ค่าใช้จ่าย ธนาคาร และเอกสารการจ่ายเงิน
- ตั้งระบบเงินเดือนและงานด้านลูกจ้างที่เกี่ยวข้อง ถ้ามีการจ้างงาน
- วางแผนการยื่นภาษีประจำงวดและการปิดบัญชีสิ้นปี
- ประสานงานงบการเงินประจำปีและการตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีอิสระ ในกรณีที่กฎหมายกำหนด
พ.ร.บ.การบัญชีวางกฎไว้สองข้อกับเอกสารเหล่านี้ บัญชีและเอกสารประกอบการลงบัญชีต้องเก็บไว้ที่สถานที่ทำการของบริษัท (มาตรา 13) และเก็บไม่น้อยกว่า 5 ปีนับจากวันปิดบัญชี (มาตรา 14) กิจการบางประเภทอธิบดีโดยความเห็นชอบของรัฐมนตรีกำหนดให้เก็บนานขึ้นได้ แต่ไม่เกิน 7 ปี ฝ่าฝืนข้อใดข้อหนึ่งอาจถูกปรับไม่เกิน 5,000 บาท (มาตรา 31)
บริษัทต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มเมื่อรายได้ต่อปีจากการขายสินค้าหรือบริการที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิน 1.8 ล้านบาท โดยมีข้อยกเว้นและเงื่อนไขอื่น ควรดูกิจกรรมจริงของบริษัทมากกว่าดูเพียงเกณฑ์ตัวเลข คู่มือภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับธุรกิจที่มีชาวต่างชาติถือหุ้นอธิบายเรื่องนี้ และคู่มือการยื่นภาษีรายเดือนครอบคลุมงานยื่นประจำงวด
หลังจดทะเบียนบริษัทต้องทำอะไรบ้าง: ตารางงานปีแรก
| เมื่อไร | บริษัททำอะไร |
|---|---|
| ตอนจดทะเบียน | ทำทะเบียนผู้ถือหุ้น ออกใบหุ้น และเริ่มสมุดรายงานการประชุม เปิดบัญชีของบริษัท |
| ภายใน 6 เดือนนับจากจดทะเบียน | จัดประชุมสามัญผู้ถือหุ้นครั้งแรกโดยส่งหนังสือนัดประชุมให้ถูกต้อง และเขียนรายงานการประชุม |
| ภายใน 14 วันนับจากวันประชุมสามัญแต่ละครั้ง | ยื่นบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) ต่อ DBD |
| ภายใน 4 เดือนนับจากสิ้นรอบบัญชีแต่ละปี | ให้ผู้ถือหุ้นอนุมัติงบการเงินที่ผู้สอบบัญชีตรวจแล้ว |
| ภายใน 1 เดือนนับจากวันอนุมัติ | ยื่นงบการเงินต่อ DBD ผ่าน e-Filing |
| ทุกครั้งที่มีการโอนหุ้น | ทำหนังสือโอนหุ้นและลงลายมือชื่อ ปรับทะเบียน และออกใบหุ้นใบใหม่ |
ถ้าเอกสารขาดไปแล้ว
ให้ทำตามลำดับที่เอกสารพึ่งกัน สร้างทะเบียนผู้ถือหุ้นขึ้นใหม่จากเอกสารการโอนหุ้นและเอกสารตอนจดทะเบียน ออกใบหุ้นให้ผู้ถือหุ้นตามที่ทะเบียนระบุ จัดประชุมที่ยังไม่ได้จัด บันทึกลงสมุดรายงานการประชุม แล้วจึงยื่นบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นและงบการเงิน อย่าลงวันที่ในรายงานการประชุมหรือใบหุ้นย้อนหลังก่อนวันที่ทำจริง เอกสารที่ทำช้าแต่ลงวันที่ตามจริงเป็นปัญหาเล็กกว่าเอกสารที่ลงวันที่เท็จ
ถ้างบการเงินขาดหลายปี ให้ทำตามขั้นตอนในบทความเรื่องงบการเงินล่าช้าหรือขาดหายควบคู่ไปด้วย
WMC ช่วยดูแลเอกสารเหล่านี้อย่างไร
ถ้าคุณจ้างเราดูแลบริษัทต่อหลังจดทะเบียน คุณไม่ต้องคอยตามเรื่องเหล่านี้เอง ทีมที่จดทะเบียนบริษัทให้คุณถือข้อมูลผู้ถือหุ้น ทุนจดทะเบียน และผู้มีอำนาจลงนามของบริษัทอยู่แล้ว เราจึง
- ดูแลทะเบียนผู้ถือหุ้นและใบหุ้นให้ตรงกับผู้ถือหุ้นจริงทุกครั้งที่มีการโอนหุ้น
- กำหนดวันประชุมสามัญ วันยื่นบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (ภายใน 14 วันนับจากวันประชุม) และวันยื่นงบการเงิน (ภายใน 1 เดือนนับจากวันอนุมัติ) ไว้ล่วงหน้า และแจ้งคุณก่อนถึงกำหนดทุกครั้ง
- จัดทำงบการเงินประจำปี ส่งให้ผู้สอบบัญชีตรวจสอบ และยื่นผ่านระบบ e-Filing ของ DBD หลังจากที่ประชุมผู้ถือหุ้นอนุมัติ
ขอบเขตงานที่เราดูแลระบุไว้ในข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร ค่าบริการจดทะเบียนและสิ่งที่รวมอยู่ในค่าบริการอยู่ในหน้าจดทะเบียนบริษัท

